Zasady i programy KSRG

Ratownictwo wysokościowe w KSRG

Ze­bra­li­śmy tu naj­waż­niej­sze za­sa­dy i pro­gra­my szko­leń ra­tow­nic­twa wy­so­ko­ścio­we­go w kra­jo­wym sys­te­mie ratowniczo-gaśniczym (KSRG), opi­sa­ne w do­ku­men­tach Ko­men­dan­ta Głów­ne­go Pań­stwo­wej Stra­ży Po­żar­nej. To skrót, któ­ry ma uła­twić orien­ta­cję. Wią­żą­ce są za­wsze same do­ku­men­ty, któ­re mo­żesz po­brać po­ni­żej.

Dokumenty do pobrania

Stan na 16 listopada 2026 r.

  • Obo­wią­zu­ją „Za­sa­dy or­ga­ni­za­cji ra­tow­nic­twa wy­so­ko­ścio­we­go w kra­jo­wym sys­te­mie ratowniczo-gaśniczym” za­twier­dzo­ne przez Ko­men­dan­ta Głów­ne­go PSP 12 kwiet­nia 2024 r. Za­stą­pi­ły za­sa­dy z wrze­śnia 2020 r.
  • Szko­le­nie w za­kre­sie pod­sta­wo­wym pro­wa­dzi się we­dług „Pro­gra­mu szko­le­nia do­sko­na­lą­ce­go z ra­tow­nic­twa wy­so­ko­ścio­we­go re­ali­zo­wa­ne­go przez KSRG w za­kre­sie pod­sta­wo­wym” z 29 paź­dzier­ni­ka 2024 r. (tekst ujed­no­li­co­ny z 31 grud­nia 2025 r.).
  • Od 1 lip­ca 2026 r. obo­wią­zu­je nowe roz­po­rzą­dze­nie MSWiA z 24 czerw­ca 2026 r. w spra­wie szcze­gó­ło­wej or­ga­ni­za­cji KSRG (Dz.U. 2026 poz. 872). Zo­bo­wią­zu­je ono Ko­men­dan­ta Głów­ne­go PSP do opra­co­wa­nia do­ku­men­ta­cji o or­ga­ni­za­cji ra­tow­nic­twa wy­so­ko­ścio­we­go, w tym o dzia­ła­niu spe­cja­li­stycz­nych grup ra­tow­nic­twa wy­so­ko­ścio­we­go i spe­cja­li­stycz­nych grup dro­no­wych. Do­ku­men­ta­cja wy­da­na na pod­sta­wie po­przed­nie­go roz­po­rzą­dze­nia za­cho­wu­je waż­ność do cza­su jej ak­tu­ali­za­cji.
  • W lu­tym 2026 r. ze­spół KG PSP do spraw ra­tow­nic­twa wy­so­ko­ścio­we­go roz­po­czął pra­ce nad ak­tu­ali­za­cją „Za­sad”. Do cza­su wy­da­nia no­wej wer­sji obo­wią­zu­ją za­sa­dy z 12 kwiet­nia 2024 r.

Czym jest ratownictwo wysokościowe

We­dług „Za­sad” ra­tow­nic­two wy­so­ko­ścio­we to ra­to­wa­nie lu­dzi, zwie­rząt i mie­nia oraz usu­wa­nie za­gro­żeń na wy­so­ko­ści i po­ni­żej po­zio­mu te­re­nu, z uży­ciem tech­nik li­no­wych i sprzę­tu spe­cja­li­stycz­ne­go. Tech­ni­ki li­no­we to tech­ni­ki sto­so­wa­ne we wspi­nacz­ce gór­skiej, al­pi­ni­zmie ja­ski­nio­wym i do­stę­pie li­no­wym.

Zakres podstawowy i zakres specjalistyczny ratownictwa wysokościowego w KSRG

W KSRG ra­tow­nic­two wy­so­ko­ścio­we ma dwa za­kre­sy. Każ­dy opi­su­je­my po­ni­żej osob­no.

Zakres podstawowy

Kto: wszyst­kie jed­nost­ki ratowniczo-gaśnicze PSP, wy­ty­po­wa­ne jed­nost­ki OSP włą­czo­ne do KSRG oraz inne pod­mio­ty na pod­sta­wie umów i po­ro­zu­mień.

Gotowość i zadania

Jed­nost­ka jest go­to­wa do dzia­łań, gdy może dzia­łać co naj­mniej 3 ra­tow­ni­ków z wy­ma­ga­ny­mi kwa­li­fi­ka­cja­mi, z od­po­wied­nim sprzę­tem i w nie­zwłocz­nym cza­sie alar­mo­wa­nia. W pla­no­wa­niu przyj­mu­je się czas alar­mo­wa­nia 3 mi­nu­ty dla PSP i 10 mi­nut dla OSP.

  1. Do­tar­cie do miej­sca zda­rze­nia z ase­ku­ra­cją i ze sprzę­tem chro­nią­cym przed upad­kiem.
  2. Ogra­ni­cze­nie pola pra­cy: sprzęt do pra­cy w pod­par­ciu i sprzęt ogra­ni­cza­ją­cy po­ru­sza­nie się.
  3. Za­bez­pie­cze­nie po­szko­do­wa­ne­go przed upad­kiem liną, pę­tlą lub uprzę­żą ewa­ku­acyj­ną.
  4. Ewa­ku­acja lu­dzi, zwie­rząt i mie­nia przez wy­cią­gnię­cie, opusz­cze­nie albo wy­pro­wa­dze­nie z za­gro­żo­ne­go miej­sca.
  5. Te same za­da­nia na ko­le­jach li­no­wych, drze­wach i kon­struk­cjach, ale tyl­ko przez ra­tow­ni­ków po do­dat­ko­wym szko­le­niu.

Kwalifikacje i szkolenia

Za­da­nia w za­kre­sie pod­sta­wo­wym wy­ko­nu­ją ra­tow­ni­cy z kwa­li­fi­ka­cja­mi w za­wo­dzie stra­żak albo po szko­le­niu do­sko­na­lą­cym z ra­tow­nic­twa wy­so­ko­ścio­we­go re­ali­zo­wa­ne­go przez KSRG, we­dług pro­gra­mu za­twier­dzo­ne­go przez Ko­men­dan­ta Głów­ne­go PSP. „Za­sa­dy” za­le­ca­ją, żeby wszy­scy ra­tow­ni­cy, nie­za­leż­nie od kwa­li­fi­ka­cji za­wo­do­wych, do­sko­na­li­li się w tym za­kre­sie. Dzia­ła­nia na ko­le­jach li­no­wych, drze­wach i kon­struk­cjach wy­ma­ga­ją osob­nych szko­leń do­sko­na­lą­cych, we­dług od­ręb­nych pro­gra­mów.

Szko­le­nie or­ga­ni­zu­ją szko­ły PSP i ośrod­ki szko­le­nia ko­mend wo­je­wódz­kich PSP, we­dług pro­gra­mów za­twier­dzo­nych przez Ko­men­dan­ta Głów­ne­go PSP. Ćwi­cze­nia pro­wa­dzi się na obiek­tach na­tu­ral­nych lub sztucz­nych, od­po­wia­da­ją­cych za­gro­że­niom w re­jo­nie dzia­ła­nia jed­nost­ki.

Organizacja

Ra­tow­nic­two w za­kre­sie pod­sta­wo­wym or­ga­ni­zu­je ko­men­dant po­wia­to­wy (miej­ski) PSP, po ana­li­zie za­gro­żeń. Jed­nost­ki roz­miesz­cza się tak, żeby ob­jąć co naj­mniej 80% lud­no­ści i 80% te­re­nów zur­ba­ni­zo­wa­nych, z cza­sem do­tar­cia do 15 mi­nut przy wy­so­kim za­gro­że­niu, do 25 mi­nut przy śred­nim i do 30 mi­nut przy ni­skim, z praw­do­po­do­bień­stwem co naj­mniej 80%.

Zasady bezpieczeństwa (załącznik nr 2)

  • Dzia­ła­nia na wy­so­ko­ści pro­wa­dzi się tak, żeby nie do­pu­ścić do spa­da­nia: przez sys­te­my ogra­ni­cza­ją­ce pole pra­cy, ase­ku­ra­cję gór­ną lub au­to­ase­ku­ra­cję.
  • Ase­ku­ra­cja musi na­tych­miast prze­jąć ob­cią­że­nie: za­trzy­ma­nie spa­da­nia za­czy­na się na od­cin­ku nie dłuż­szym niż 0,5 m.
  • Gdy lina pra­cu­je (zjazd, opusz­cza­nie, wy­cią­ga­nie), ase­ku­ru­je się dru­gą liną. To tech­ni­ka dwóch lin: jed­na lina słu­ży do po­ru­sza­nia się albo do opusz­cza­nia i wy­cią­ga­nia, dru­ga do ase­ku­ra­cji.
  • Bazą dzia­łań jest sta­no­wi­sko. Jego wy­trzy­ma­łość ma być zna­czą­co więk­sza od sił, któ­re mogą po­wstać pod­czas dzia­łań, naj­le­piej co naj­mniej taka jak in­nych ele­men­tów ukła­du, np. liny na węź­le.
  • Sta­no­wi­sko bu­du­je się na punk­cie mo­co­wa­nia: sztucz­nym (kon­struk­cje, ma­szy­ny), na­tu­ral­nym (drze­wa, ska­ły) lub spe­cjal­nym (trój­nóg).
  • Ta­śmę lub linę, któ­ra na punk­cie mo­co­wa­nia może ulec uszko­dze­niu, za­bez­pie­cza się osło­ną albo du­blu­je.
  • Jed­ną linę moż­na sto­so­wać, gdy dru­ga ob­ni­ża­ła­by bez­pie­czeń­stwo, a za­sto­so­wa­no od­po­wied­nie środ­ki bez­pie­czeń­stwa, oraz po szko­le­niach do­sko­na­lą­cych z ewa­ku­acji z ko­lei li­no­wych, drzew i kon­struk­cji, zgod­nie z tech­ni­ka­mi z tych szko­leń.

Sprzęt

  • Sprzęt musi speł­niać nor­my PN-EN i mieć ozna­ko­wa­nie CE.
  • Prze­cho­wu­je się go jako ze­staw, w wor­kach (poza trój­no­giem).
  • Prze­glą­dy i kon­ser­wa­cja: co naj­mniej raz na 12 mie­się­cy.

Zestaw na pierwszy samochód wyjazdowy (załącznik nr 3)

Sprzęt Szt. Przykład
Worek na sprzęt 1 Beal Pro Rescue 60
Worek na linę 3 Beal Pro Rescue 40
Lina półstatyczna 50 m, 10,5–11 mm (PN-EN 1891) 1 Beal 10,5 mm
Lina półstatyczna 25 m, 10,5–11 mm (PN-EN 1891) 2 Beal 10,5 mm
Taśma 150 cm, min. 25 kN (PN-EN 795 B i/lub PN-EN 354) 10 Rock Empire Open Sling Work PA 150 cm
Karabinek stalowy (PN-EN 362) 15 Petzl Vulcan Triact-Lock
Bloczek podwójny (PN-EN 12278) 2 Singing Rock Twin
Bloczek pojedynczy (PN-EN 12278) 2 Singing Rock Extra Roll
Szelki bezpieczeństwa 3 Singing Rock Expert 3D Speed
Przyrząd zjazdowy z automatyczną blokadą, dla dwóch osób (PN-EN 12841 typ C) 2 Petzl I’D S
Lonża regulowana 3 Petzl Grillon 3 m
Lonża typu Y z absorberem 1 Petzl Absorbica-Y MGO 80
Uprząż ewakuacyjna 1 Petzl Pitagor
Trójnóg ratowniczy, zalecana wysokość min. 280 cm 1 Protekt TM15
Osłona na linę 3 DMM K-Pro
Osłona na krawędź, min. 30 × 50 cm 1 DMM ProPad+
Kask (PN-EN 397) 3 Petzl Vertex Vent
Latarka czołowa, zalecana: min. 300 lm, IPX4 3 Petzl Duo S

Przy­kła­dy sprzę­tu do­bra­li­śmy sami. „Za­sa­dy” nie wska­zu­ją pro­du­cen­tów, tyl­ko wy­ma­ga­nia. Przed za­ku­pem sprawdź wy­ma­ga­nia z za­łącz­ni­ka nr 3 i in­struk­cję pro­du­cen­ta.

Mniej­szy ze­staw (za­łącz­nik nr 3a) jest na sa­mo­cho­dach z dra­bi­ną lub pod­no­śni­kiem (SD, SH, SHD). Osob­ne ze­sta­wy opi­su­ją za­łącz­ni­ki 3b–3e: do dzia­łań na ko­le­jach li­no­wych, na drze­wach, na kon­struk­cjach oraz do ewa­ku­acji z ko­lei li­no­wej po dra­bi­nach.

Szkolenie doskonalące

Pro­gram za­twier­dzo­no 29 paź­dzier­ni­ka 2024 r. i ujed­no­li­co­no 31 grud­nia 2025 r. Za­stą­pił pro­gram z 9 kwiet­nia 2021 r. i przy­go­to­wu­je do za­dań w za­kre­sie pod­sta­wo­wym opi­sa­nych w „Za­sa­dach”.

Temat Godziny
Zasady organizacji ratownictwa wysokościowego w KSRG, przepisy i taktyka 2 T
Sprzęt pożarniczy i środki techniczne 1 T + 2 P
Węzły i stanowiska 1 T + 2 P
Dotarcie do poszkodowanego, asekuracja i autoasekuracja, zjazd awaryjny w technice jednej liny 1 T + 10 P
Techniki ratownicze i ewakuacyjne 1 T + 12 P
Razem 6 T + 26 P

T to za­ję­cia teo­re­tycz­ne, P to za­ję­cia prak­tycz­ne. Ra­zem 32 go­dzi­ny dy­dak­tycz­ne po 45 mi­nut. Pro­gram za­le­ca naj­wy­żej 10 go­dzin za­jęć dzien­nie, w tym naj­wy­żej 8 go­dzin prak­tycz­nych, i nie okre­śla licz­by dni.

  • Wa­run­ki przy­ję­cia: skie­ro­wa­nie, ak­tu­al­ne kwa­li­fi­ka­cje ra­tow­ni­ka we­dług usta­wy o Pań­stwo­wym Ra­tow­nic­twie Me­dycz­nym (KPP), ak­tu­al­ne szko­le­nie BHP, od­po­wied­ni ubiór i rę­ka­wi­ce do tech­nik li­no­wych. Stra­żak PSP: ukoń­czo­ne szko­le­nie pod­sta­wo­we i ak­tu­al­ne ba­da­nie le­kar­skie bez prze­ciw­wska­zań. Stra­żak ra­tow­nik OSP: za­świad­cze­nie o szko­le­niu pod­sta­wo­wym, za­świad­cze­nie le­kar­skie i waż­ne ubez­pie­cze­nie NNW.
  • Miej­sca ćwi­czeń: wspi­nal­nia, kra­tow­ni­ca, dach, stud­nia, dra­bi­na lub pod­no­śnik z ko­szem.
  • Za­li­cze­nie: pro­gram nie prze­wi­du­je eg­za­mi­nu koń­co­we­go. Wa­run­kiem ukoń­cze­nia jest obec­ność na wszyst­kich za­ję­ciach i za­li­cze­nie za­dań prak­tycz­nych z in­dy­wi­du­al­nej kar­ty umie­jęt­no­ści (49 po­zy­cji). Ab­sol­went do­sta­je za­świad­cze­nie or­ga­ni­za­to­ra szko­le­nia.

Programy szkoleń w zakresie podstawowym

Pro­gra­my za­twier­dził Ko­men­dant Głów­ny PSP. Pli­ki otwie­ra­ją się ze stro­ny gov.pl.

Wszyst­kie pro­gra­my, tak­że wcze­śniej­sze wer­sje, są na stro­nie Ko­men­dy Głów­nej PSP.

Zakres specjalistyczny: SGRW

Kto: spe­cja­li­stycz­ne gru­py ra­tow­nic­twa wy­so­ko­ścio­we­go (SGRW). Or­ga­ni­zu­je je ko­men­dant wo­je­wódz­ki PSP.

Poziomy gotowości

Poziom Gotowość operacyjna
A min. 3 ratowników: 2 ratowników wysokościowych i dowódca
B min. 5 ratowników: 4 ratowników wysokościowych i dowódca
S działania z pokładu śmigłowca, razem z poziomem A lub B (AS, BS)
  • Skład gru­py: na po­zio­mie A co naj­mniej 18 ra­tow­ni­ków wy­so­ko­ścio­wych, w tym 6 dowódców; na po­zio­mie B co naj­mniej 30, w tym 6 do­wód­ców. Gru­py AS i BS mają do­dat­ko­wo co naj­mniej 12 ra­tow­ni­ków śmi­głow­co­wych, w tym 6 ope­ra­to­rów.
  • Czas do­tar­cia: na po­zio­mie A do 45, 90 lub 120 mi­nut, na po­zio­mie B do 60, 100 lub 150 mi­nut, za­leż­nie od za­gro­że­nia (wy­so­kie, śred­nie, ni­skie), z praw­do­po­do­bień­stwem co naj­mniej 80%.

Ratownicy i tytuły

W gru­pie dzia­ła­ją ra­tow­ni­cy, któ­rzy mają co naj­mniej ty­tuł ra­tow­ni­ka wy­so­ko­ścio­we­go KSRG i speł­nia­ją wy­ma­ga­nia spraw­no­ści fi­zycz­nej. Młod­si ra­tow­ni­cy wy­so­ko­ścio­wi KSRG mogą wspie­rać dzia­ła­nia. Ty­tu­ły KSRG:

  • młod­szy ra­tow­nik wy­so­ko­ścio­wy KSRG,
  • ra­tow­nik wy­so­ko­ścio­wy KSRG,
  • ra­tow­nik wy­so­ko­ścio­wy KSRG do­wód­ca,
  • ra­tow­nik śmi­głow­co­wy KSRG,
  • ra­tow­nik śmi­głow­co­wy KSRG ope­ra­tor,
  • in­struk­tor i star­szy in­struk­tor ra­tow­nic­twa wy­so­ko­ścio­we­go KSRG (ty­tu­ły in­struk­tor­skie na­da­je Ko­men­dant Głów­ny PSP).

Zasady prowadzenia działań (załącznik nr 4)

  • Dzia­ła­nia­mi SGRW do­wo­dzi ra­tow­nik wy­so­ko­ścio­wy KSRG do­wód­ca, ra­tow­nik śmi­głow­co­wy KSRG ope­ra­tor, in­struk­tor albo star­szy in­struk­tor ra­tow­nic­twa wy­so­ko­ścio­we­go KSRG.
  • Gdy spa­da­nia nie da się wy­klu­czyć, sto­su­je się sprzęt za­trzy­mu­ją­cy spa­da­nie: ab­sor­be­ry ener­gii, ase­ku­ra­cję dol­ną i urzą­dze­nia sa­mo­ha­mow­ne.
  • Lina może pra­co­wać tyl­ko wte­dy, gdy wy­eli­mi­no­wa­no za­gro­że­nia me­cha­nicz­ne, ter­micz­ne i che­micz­ne oraz ry­zy­ko prze­cią­że­nia ukła­du lub sta­no­wi­ska.
  • Gdy je­den punkt mo­co­wa­nia jest za sła­by, sta­no­wi­sko bu­du­je się z kil­ku nie­za­leż­nych punk­tów, po­łą­czo­nych ta­śmą lub liną. Licz­ba punk­tów za­le­ży od ich ja­ko­ści.
  • Nie wol­no bu­do­wać sta­no­wi­ska na po­je­dyn­czej ko­twie roz­po­ro­wej ani che­micz­nej.
  • Kąt mię­dzy skraj­ny­mi punk­ta­mi sta­no­wi­ska nie może prze­kra­czać 90°, a ob­cią­że­nie roz­kła­da się na punk­ty rów­no­mier­nie.
  • Trój­nóg ra­tow­ni­czy jako sta­no­wi­sko wy­ma­ga tech­ni­ki dwóch lin, z dru­gą liną w sta­no­wi­sku nie­za­leż­nym od trój­no­gu.
  • Pod­czas dzia­łań, ćwi­czeń i szko­leń wy­ma­ga­na jest łącz­ność: ra­dio­wa, gło­so­wa, ge­sto­wa lub prze­wo­do­wa. Przy dzia­ła­niach z po­kła­du śmi­głow­ca łącz­ność ra­dio­wa jest obo­wiąz­ko­wa.
  • Przy dzia­ła­niach ze śmi­głow­ca pod­sta­wo­wą tech­ni­ką jest wcią­gar­ka i przede wszyst­kim tech­ni­ka jed­nej liny.

Sprzęt i wyposażenie indywidualne

Sprzęt gru­py ma ozna­ko­wa­nie CE, speł­nia nor­my PN-EN lub UIAA i prze­cho­dzi prze­gląd co naj­mniej raz na 12 mie­się­cy. Za­pas wy­po­sa­że­nia wy­no­si oko­ło 10%. Gru­pa musi mieć do­stęp do obiek­tu do ćwi­czeń tech­ni­ka­mi li­no­wy­mi o wy­so­ko­ści co naj­mniej 20 m.

Minimalne wyposażenie indywidualne ratownika (załącznik nr 5)

  • kask (PN-EN 12492 lub PN-EN 397),
  • uprząż (PN-EN 813 i PN-EN 358),
  • przy­rząd zjaz­do­wy z au­to­ma­tycz­ną blo­ka­dą, do zjaz­du lub opusz­cza­nia co naj­mniej dwóch osób,
  • przy­rzą­dy za­ci­sko­we do pod­cho­dze­nia po li­nie (EN 567, EN 12841 B),
  • 2 lon­że,
  • 7 ka­ra­bin­ków z za­bez­pie­cze­niem i 2 bez za­bez­pie­cze­nia,
  • pę­tla z ta­śmy szy­tej 150 cm,
  • na­rzę­dzie tną­ce, rę­ka­wi­ce do tech­nik li­no­wych i gwiz­dek.

Doskonalenie i sprawność

  • Raz w roku eg­za­min teo­re­tycz­ny i prak­tycz­ny oraz test spraw­no­ści fi­zycz­nej, za­li­czo­ny co naj­mniej na oce­nę „do­brze”: bieg Co­ope­ra, oko­ło 60 m pod­cho­dze­nia i 60 m zjaz­du po po­rę­czów­kach z co naj­mniej 6 prze­pię­cia­mi, pod­cią­ga­nie na drąż­ku (od 10 razy do 30 lat do 7 razy po­wy­żej 40 lat).
  • Co roku zgru­po­wa­nie szkoleniowo-kondycyjne, łącz­nie co naj­mniej 5 dni.
  • Ra­tow­nik śmi­głow­co­wy: co naj­mniej 4 go­dzi­ny ćwi­czeń lub lo­tów w cią­gu 2 lat, ope­ra­tor w tym co naj­mniej 2 go­dzi­ny jako ope­ra­tor.

Programy szkoleń specjalistycznych

Ty­tu­ły KSRG zdo­by­wa się na szko­le­niach spe­cja­li­stycz­nych we­dług pro­gra­mów Ko­men­dan­ta Głów­ne­go PSP. Pro­gra­my dla ra­tow­ni­ków są w tek­stach ujed­no­li­co­nych z 31 grud­nia 2025 r., pro­gra­my dla in­struk­to­rów po­cho­dzą z 28 paź­dzier­ni­ka 2024 r. Pli­ki otwie­ra­ją się ze stro­ny gov.pl.

Wszyst­kie pro­gra­my, tak­że wcze­śniej­sze wer­sje, są na stro­nie Ko­men­dy Głów­nej PSP.

Kurs RWDS

Po­zio­my P1 i P2 na­sze­go kur­su RWDS od­po­wia­da­ją ra­zem szko­le­niu ra­tow­nic­twa wy­so­ko­ścio­we­go w za­kre­sie pod­sta­wo­wym we­dług za­sad KSRG. Sprzęt uży­wa­ny na szko­le­niu jest zgod­ny z wy­tycz­ny­mi KSRG.